पुरुषको यौन व्यवहारः शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक कारण

काठमाडौं । पुरुषमा देखिने यौन समस्यामध्ये इरेक्टाइल डिसफङ्सन (ED) अर्थात् यौन दुर्बलता एक प्रमुख समस्या हो। सम्भोगका क्रममा लिङ्गमा पर्याप्त उत्तेजना नआउनु वा आएको उत्तेजना लामो समयसम्म कायम राख्न नसक्नु यसको मुख्य लक्षण हो। यसका कारण यौन सम्बन्धमा समस्या आउनुका साथै आत्मविश्वास, मानसिक अवस्था र दाम्पत्य सम्बन्धमा समेत असर पर्न सक्छ।

इरेक्टाइल डिसफङ्सन हुनुका पछाडि शारीरिक र मनोवैज्ञानिक दुवै कारण हुन सक्छन्। मधुमेह, उच्च रक्तचाप, उच्च कोलेस्ट्रोल, मुटुसम्बन्धी समस्या, मोटोपना, हर्मोन असन्तुलन तथा रक्तनलीमा समस्या हुँदा लिङ्गमा पर्याप्त रक्तप्रवाह हुन नसक्ने भएकाले उत्तेजना प्राप्त गर्न कठिन हुन सक्छ।

त्यस्तै, तनाव, चिन्ता, डिप्रेसन, यौनसम्बन्धी डर, सम्बन्धमा निकटताको कमी तथा यौन प्रदर्शनप्रतिको दबाबले पनि समस्या निम्त्याउन सक्छ। धुम्रपान, अत्यधिक मदिरा सेवन, लागूपदार्थको प्रयोग र शारीरिक गतिविधिको कमीले समेत जोखिम बढाउन सक्छ। केही औषधिको साइड इफेक्टका कारण पनि यस्तो समस्या देखिन सक्छ।

यसका लक्षण क्रमशः देखिन सक्छन्। सुरुमा उत्तेजना प्राप्त गर्न कठिन हुने, उत्तेजना कायम राख्न नसक्ने, यौन इच्छामा कमी आउने वा यौन सन्तुष्टि नहुने समस्या देखिन सक्छ। लामो समयसम्म समस्या रहेमा व्यक्ति चिन्तित, निराश वा लज्जित महसुस गर्न सक्छ।

इरेक्टाइल डिसफङ्सनलाई सामान्यतया प्राइमरी र सेकेन्डरी गरी दुई प्रकारमा बुझिन्छ। जीवनभर नै उत्तेजना प्राप्त गर्न कठिन हुने अवस्था प्राइमरी हो भने पहिले सामान्य यौन क्षमता भए पनि पछि कुनै कारणले समस्या देखिनुलाई सेकेन्डरी भनिन्छ। प्राइमरी अवस्था तुलनात्मक रूपमा दुर्लभ मानिन्छ।

समस्या पहिचान गर्न चिकित्सकले स्वास्थ्य इतिहाससँगै शारीरिक परीक्षण, रगत परीक्षण तथा आवश्यकताअनुसार रक्तप्रवाहसम्बन्धी परीक्षण गर्न सक्छन्। टेस्टोस्टेरोनको स्तर, मधुमेह तथा अन्य स्वास्थ्य अवस्थाबारे पनि परीक्षण गरिन सक्छ। शारीरिक कारण नदेखिए मनोवैज्ञानिक कारणको मूल्यांकन गर्न मनोपरामर्श आवश्यक पर्न सक्छ।

उपचार भने समस्याको कारण र व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार फरक हुन्छ। जीवनशैली सुधार, नियमित व्यायाम, धुम्रपान तथा अत्यधिक मदिरा त्याग, तनाव व्यवस्थापन र आवश्यक मनोपरामर्शबाट धेरै अवस्थामा सुधार ल्याउन सकिन्छ। चिकित्सकको सल्लाहअनुसार केही औषधि वा अन्य उपचार विधि पनि प्रयोग गरिन्छ।

इरेक्टाइल डिसफङ्सन स्थायी समस्या नै हुन्छ भन्ने छैन। समयमै कारण पहिचान गरी उचित उपचार गरेमा सुधार हुने सम्भावना धेरै हुन्छ। त्यसैले समस्या देखिए लाज मान्ने वा आफैं औषधि सेवन गर्नेभन्दा विशेषज्ञ चिकित्सकसँग परामर्श लिनु उचित हुन्छ।